Brzezinka

Opis dzielnicy już wkrótce!

Herb Brzezinki

Pochodzi z II połowy XIX wieku. Przedstawia snop zboża, a na nim skrzyżowane grabie, cep i łopata, których drzewca są koloru złotego, z wyjątkiem żeliwa łopaty, które jest czarne. Całość umieszczona jest na błękitnym tle.

Nazwa dzielnicy

Nazwa Brzezinka związana jest z szatą rośliną, jaką zastali pierwsi osadnicy na tym terenie. W okresie zasiedlania teren pokryty był brzeziną, czyli lasem brzozowym. W przeważającej większości były to młode drzewka brzozy zwane po staropolsku po prostu brzezinką.

Historia i rozwój dzielnicy

Brzezinka wprawdzie nie występuje w dokumencie z 1360 roku, ale nie jest wykluczone, że istniała już wówczas. Natomiast pierwsza wiadomość o wsi pojawia się wiek później bo w dokumencie zastawnym księcia rybnickiego Wacława II, który w 1474 roku przekazał w zastaw Brzezinkę i Brzęczkowice, Jakubowi z Dębna.

Brzezinka przez cały czas swego istnienia była nierozerwalnie połączona z Mysłowicami. Także po podziale dóbr właścicielki Mysłowic i Brzezinki, Katarzyny Salomonowej, jako jedna całość z miastem weszła w skład dóbr Mieroszewskich.

Brzezinka była małą wsią, w której istniał młyn wodny oraz karczma rodziny Krupów, która została wymieniona w dokumencie z 1604 roku. Brzezinka dzieliła więc dzieje Mysłowic, tak samo jak miasto przeżywa rozkwit w XIX wieku za sprawą rozwoju przemysłu.

Na podstawie nadania prawa górniczego kopalni "Karol" w 1790 roku, która położona była w południowo - zachodniej części wsi, zaczął rozwijać się przemysł wydobywczy węgla, który też spowodował późniejsze rozdzielenie Brzezinki na osobne organizmy: Larysz i Morgi.

Znacznym przyspieszeniem dla rozwoju kopalni było uruchomienie linii kolejowej z Mysłowic do Nowego Bierunia - jeden z przystanków to właśnie Brzezinka, posiadający prócz tego ekspozyturę towarową. Pięć lat po kolei, pojawia się przedłużenie drogi aż do Kosztów, a następnie Nowego Bierunia.
Kolejna kopalnia na terenie Brzezinki to "Weichsel", która działała w latach 1834 - 1882.

Jednak jedna z najlepiej znanych brzezińskich kopalni to oczywiście "Nowa Przemsza", której prawo wydobycia nadano w 1850 roku, jednak eksploatację rozpoczeto dopiero sześć lat później.
Właścicielami tej kopalni byli kolejno: spadkobiercy Luizy Sułkowskiej i Antoniego Klauzy, później rodzina Thiele-Winckler, by zakończyć wydobycie w 1925 roku, pod szyldem Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa.
W 1900 roku nastąpiło włączenie do "Nowej Przemszy" innej brzezińskiej kopalni "Przemsza", która z kolei w 1869 roku wchłonęła kopalnię "Wanda".

Brzezinka w tym okresie dynamicznie się rozwija. W 1859 roku wieś zajmuje 679 hektarów podzielone na części dworską (wraz ze Słupną należące wówczas do słynnego hrabiego Donnersmarcka) i gminną. W 1871 roku następuje scalenie tych części w jedną gminę. Brzezinka rośnie - w 1880 roku włączone zostają kolonie Larysz (Dar Karola), Morgi i Hajdowizna. Powstaje zarząd gminy złożony z 12 radnych i 3 ławników, której naczelnikiem został Rumuald Luda.

Na 2949 mieszkańców w 1890 roku (2735 katolików, 98 protestantów i 116 żydów) przypadają poczta (1865), 20 restauracji, dwie szkoły w Brzezince i Laryszu, a w 1909 roku otwarto szpital prowadzony przez siostry zakonne z Poręby koło Góry Św. Anny. W tym samym roku dzielnicę oświetliły latarnie gazowe. Działała biblioteka oraz od 1906 roku nieoficjalna biblioteka polska zorganizowana przez gniazdo "Sokoła".

Kościół w Brzezince wybudowano w latach 1892-1893, jego poświęcenie nastąpiło 22 listopada 1893 roku. Ponieważ jednak kościół ten był filialnym kościołem parafii w Mysłowicach, więc na prośbę mieszkańców władze kościelne erygowały 1 października 1903 roku parafię, do której od razu przyłączono parafian z Hajdowizny, Larysza i Morgów.

Brzezinka chwalebnie zapisała się w historii powstań śląskich: w I powstaniu powstańcy z Brzezinki wzięli udział w ataku na dworzec PKP, następnie ochraniali linie kolejową aż do Przemszy, a po przedarciu się niemieckiego pociągu pancernego do stacji Brzezinka, powstańcy wycofali się do Jaworzna.

W II Powstaniu Śląskim brzezińscy powstańcy atakowali dworzec kolejowy w Mysłowicach oraz w walkach w centrum.
W Plebiscycie mieszkańcy Brzezinki zdecydowanie opowiedzieli się za Polską - 2362 głosy przy 523 głosach na Niemcy.

Natomiast w III Powstaniu oddział miejscowy wziął udział w biteach o Kędzierzyń oraz Górę Św. Anny pod dowództwem Wojciecha Hetmańskiego.

W 1924 roku Brzezinka została zelektryfikowana - prąd dostarczała elektrownia w Mysłowicach.
W 1925 roku zostały zamknięte kopalnie "Nowa Przemsza" oraz "Karol" - na ich terenie powstały małe zakłady produkcyjne. W 1931 roku Brzezinka liczyła 6622 mieszkańców.
1 kwietnia 1951 roku Brzezinkę oraz Larysz i Morgi - obszar około 1800 hektarów - włączono do miasta Mysłowice.

Obszar dzielnicy

Brzezinka sąsiaduje z Brzęczkowicami, Morgami, Jaryszem, Kosztowami i Dziećkowicami. Jej obszar zamyka się od północy i wschodu autostrada A4 i rzeką Przemszą, a od zachodu i południa ulicami Obrzeżną Północną, Pukowca i terenami przemysłowymi przy Dworcowej. W skład Brzezinki wchodzą ulice:

- Boczna
- Brzezińska
- Brzozowa
- Chrzanowska
- Cmentarna
- Damrota Konstantego
- Dębowa
- Dworcowa
- Fabryczna
- Hetmańskiego Wojciecha
- Jagodowa
- Jaśminowa
- Kasztanowa
- Kudery Jana
- Kościelna
- Laryska (wschodnia część do ul. Pukowca)
- Leśna (wschodnia część do ul. Pukowca)
- Malinowa
- Nowochrzanowska
- Orzeszkowej Elizy
- Piaskowa
- Reja Mikołaja
- Różana
- Starowiejska
- Szkolna
- Topolowa
- Transportowców
- Tulipanów
- Wrzosowa
- Wybickiego Józefa (wschodnia część do ul. Pukowca)